alt='Chỉ số bilirubin toàn phần trong máu'
Chỉ số bilirubin toàn phần trong máu Chỉ số bilirubin toàn phần trong máu

Chỉ số bilirubin toàn phần trong máu

Bilirubin là một sắc tố màu vàng da cam, là sản phẩm thải của quá trình vỡ hồng cầu bình thường trong máu. Bilirubin trong máu đi qua gan và cuối cùng đào thải ra khỏi cơ thể chủ yếu qua phân và một lượng nhỏ trong nước tiểu.

Chỉ số bilirubin toàn phần là gì?

Chỉ số bilirubin toàn phần là gì?

Sự tổng hợp và chuyển hóa bilirubin có quan hệ vô cùng mật thiết với gan, lượng bilirubin cao thường là do bệnh gan gây ra. Vậy chỉ số bilirubin toàn phần như thế nào và nguyên nhân là gì?  

CHỈ SỐ BILIRUBIN TOÀN PHẦN LÀ GÌ?

Bilirubin còn gọi là sắc tố mật, là sản phẩm thoái hoá của nhân porphyrin trong Hemoglobin của hồng cầu.

Đời sống trung bình của 1 tế bào hồng cầu là khoảng 120 ngày. Khi hồng cầu chết đi, một lượng hemoglobin được giải phóng. Hemoglobin tiếp tục thoái hoá tạo thành bilirubin tự do.

Bilirubin tự do (bilirubin gián tiếp) có đặc điểm là độc, không hoà tan trong nước nên không có mặt trong nước tiểu. Khi Bilirubin tự do ở trong máu được albumin vận chuyển tới gan, bilirubin tự do kết hợp với acid glucoronic ở trong gan để tạo thành bilirubin liên hợp (bilirubin trực tiếp). Bilirubin liên hợp có đặc điểm là không độc, tan trong nước nên có mặt trong nước tiểu.

Bilirubin toàn phần trong máu bao gồm bilirubin tự do (bilirubin gián tiếp) và bilirubin liên hợp (bilirubin trực tiếp).

>> Xem thêm: Xét nghiệm máu và những điều cần biết

>> Xem thêm: Thiếu máu ở người mắc viêm gan B

XÉT NGHIỆM BILIRUBIN TOÀN PHẦN

Xét nghiệm bilirubin thường chỉ định thử nghiệm kết hợp với các xét nghiệm khác (alkaline phosphatase, aspartate aminotransferase, alanine aminotransferase) khi một ai đó có dấu hiệu bất thường chức năng gan. 

Xét nghiệm bilirubin toàn phần có thể được ra lệnh khi một người:

  • Có bằng chứng của bệnh vàng da
  • Có tiền sử uống quá nhiều rượu
  • Có nghi ngờ ngộ độc thuốc cấp tính 
  • Đã tiếp xúc với virus viêm gan

Vậy xét nghiệm bilirubin toàn phần được sử dụng như thế nào?

Ở người lớn và trẻ lớn

Bilirubin được đo để chẩn đoán bệnh gan ,chẳng hạn như xơ gan, viêm gan, sỏi mật. Nó cũng được sử dụng để đánh giá những người có bệnh hồng cầu hình liềm hoặc các nguyên nhân khác của thiếu máu tán huyết, có thể có quá nhiều hồng cầu bị phá hủy , làm tăng mức độ bilirubin.

Xét nghiệm bilirubin toàn phần ở người lớn

Xét nghiệm bilirubin toàn phần ở người lớn

Ở phòng thí nghiệm thường sử dụng một thử nghiệm hóa học để định lượng các bilirubin liên hợp hòa tan trong nước,được gọi là bilirubin trực tiếp và bilirubin toàn phần, bilirubin không liên hợp, không hòa tan trong nước được gọi là bilirubin gián tiếp. Trị số Bilirubin gián tiếp tính được, nó là hiệu số giữa bilirubin toàn phần và bilirubin trực tiếp

Vàng da ở trẻ sơ sinh

Bilirubin được đo để điều tra nguyên nhân. Quá nhiều Bilirubin gián tiếp gây thiệt hại cho sựphát triển tế bào não ở trẻ sơ sinh và có thể gây chậm phát triển tâm thần, học tập và các khuyết tật khác, mất thính lực, hoặc các vấn đề chuyển động của mắt. Điều quan trọng làmức độ bilirubin tăng cao trong máu của một trẻ sơ sinh phải được xác định nhanh chóng và điều trị kịp thời. Trong vàng da sinh lý trẻ sơ sinh và bệnh tan huyết trẻ sơ sinh, chỉ có bilirubin  gián tiếp tăng lên. Trường hợp hiếm gặp hơn gây thiệt hại cho gan (viêm gan và hẹp đường mật ở trẻ sơ sinh), bilirubin liên hợp ( trực tiếp) tăng cao.

NGUYÊN NHÂN TĂNG NỒNG ĐỘ BILIRUBIN TOÀN PHẦN TRONG MÁU

Bilirubin toàn phần trong máu là điều hoàn toàn bình thường. Tuy nhiên, khi chỉ số bilirubin mức bình thường đột ngột tăng lên quá cao thì có thể là dấu hiệu của một số loại bệnh.

Nguyên nhân gián tiếp

  • Do bị tán huyết: Tán huyết khiến hồng cầu bị tiêu diệt nhiều lần làm cho bilirubin gián tiếp trong máu tăng cao. Hồng cầu sẽ bị tiêu diệt, phá hủy trực tiếp màng tế bào ở bệnh sốt rét hoặc bị biến dạng đối với bệnh hồng cầu lưỡi liềm và hồng cầu thứ phát bị giảm sức bền do bất thường biến dưỡng.
  • Do tế bào gan: Nếu tế bào gan bị phát sinh bệnh biến, bilirubin bất thường, hoặc tế bào gan bị sưng, thì sẽ làm ống mật chịu sức ép và bài tiết mật có vấn đề dẫn đến bilirubin trong máu tăng cao.
  • Do truyền máu có vấn đề: Vói loại máu truyền không phù hợp sẽ xảy ra tán huyết khiến một lượng lớn hồng cầu bị tiêu diệt, sau đó dẫn đến bilirubin gián tiếp trong máu bị giải phóng.
  • Do vàng da ở trẻ mới sinh: Ở trẻ mới sinh có bilirubin trong máu tăng cao vì máu của mẹ không phù hợp hoặc trẻ bị tật bẩm sinh.
  • Do thiếu máu tán huyết: Bilirubin tăng toàn phần gián tiếp do các phân số còn bilirubin trực tiếp tăng như một quy luật, chỉ tăng nhẹ hoặc vẫn trong giới hạn bình thường. Để xác nhận chính xác về tình trạng này cần được tiến hành Coombs, nên thiếu máu tán huyết trở nên tích cực.

Nguyên nhân trực tiếp

  • Do bị suy gan: Bilirubin tăng do không thể dung nạp galactose và bất dung nạp tyrosine, nhiễm trùng bẩm sinh hoặc mắc phải nhiễm viêm gan siêu vi B, adenovirus, nhiễm herpes, coxsackie, ECHO virus, CMV, toxoplasma, giang mai.
  • Nguyên nhân ở trong gan: Nếu trong gan thiếu α-1 antitrypsin và bị xơ nang, tắc mật trong gan có tính gia đình, hoặc mắc hội chứng Alagille, bệnh nội tiết (suy giáp, suy tuyến yên), Niemman Pick, hội chứng Zellweger’s, viêm gan, bệnh toàn thân, nhiễm trùng tiểu, tam nhiễm sắc thể 13,18, 21 đều làm cho bilirubin tăng cao.
  • Nguyên nhân ngoài gan: Do bị teo đường mật, nang đường mật và hội chứng mật đặc dẫn đến bilirubin tăng.

Xét nghiệm bilirubin là một trong những xét nghiệm quan trọng giúp chẩn đoán và phát hiện nhiều bệnh lý, nhất là những bệnh về gan. Kết quả xét nghiệm cũng có thể được sử dụng để theo dõi tiến triển của một số bệnh. Xét nghiệm chỉ số bilirubin toàn phần được thực hiện ở nhiều cơ sở y tế nhưng nên lựa chọn những địa điểm uy tín, đảm bảo để nhận được kết quả chính xác nhất, từ đó có phương án điều trị tích cực, làm cho lượng bilirubin khôi phục lại trạng thái bình thường.

Trên đây là những giải đáp của chuyên gia phòng khám Kim Mã về vấn đề chỉ số bilirubin toàn phần trong máu, còn điều gì thắc mắc cần được giải đáp xin liên hệ tới phòng khám đa khoa Kim Mã theo số điện thoại 02437.181.999 để được tư vấn cụ thể.